Nứt gót chân
Nứt gót chân là phần da khô ở gót chân bị mất đi độ đàn hồi và tách ra khi trọng lực cơ thể dồn xuống chân. Căn bệnh này thường ít được mọi người quan hoài đúng mức vì chỉ là vấn đề thẩm mỹ, nhưng khi gặp một số điều kiện tiện lợi như xúc tiếp nhiều với nước, đổi thay thời tiết đột ngột, trời lạnh, nó có thể gây chảy máu, nứt sâu, đau đớn, cản trở việc đi lại, lao động.
căn do gây nứt gót chân rất đa dạng, đó là: da khô do mất độ ẩm, áp lực quá mức lên phần gót chân trong thời gian dài và duyên cớ từ bệnh tật, dùng xà phòng có chất tẩy mạnh, nước tắm quá nóng, ngâm chân trong nước nóng quá lâu hoặc quá liền, dùng nhiệt độ cao sấy khô chân... làm lớp da bên ngoài chân dày lên và dễ khô nứt. Trong khi đó, áp lực kéo dài quá mức đối với phần gót chân nảy từ: đi bộ hoặc đứng lâu, đặc biệt là trên sàn cứng. Người béo phì hay mang thai làm tăng sức ép đối với lớp mỡ thông thường dưới gót chân, làm cho nó “dạt” sang hai bên, khi đó nếu da không có độ bền bỉ và linh hoạt, áp lực có thể gây ra vết nứt. Giày dép không có các miếng đệm hỗ trợ cho phần gót chân... khiến gót chân rất dễ bị nứt.
Bệnh chàm
Chàm hay còn gọi là bệnh viêm da cơ địa, thường gặp ở những người bị dị ứng và suyễn. biểu lộ của bệnh là thương tổn khô da chân, mặt, tróc vẩy, đỏ. Vào mùa đông, bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Chàm xuất hiện nhiều ở trẻ nhỏ từ 2 tháng đến 2 tuổi, còn gọi là chàm sữa. Khi bị chàm sữa, trẻ có trình bày khởi đầu là mảng hồng ban, sẩn, mụn nước, rịn nước, đóng mày, tróc vảy. Vị trí thường ở hai má, có thể lan đến cằm, da đầu, trán nhưng không có ở mắt, mũi. Bệnh nặng có thể lan đến mặt, dưới cánh tay, khuỷu, da đầu, thân mình, tứ chi nhưng vùng tã và vùng nách không bị ảnh hưởng. Nếu tái diễn nhiều lần, bệnh sẽ trở nên chàm thể tạng nên người ta còn gọi chàm sữa là giai đoạn đầu của chàm thể tạng.
Để hạn chế tái phát bệnh chàm, cần giữ ấm cho thân, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tránh xúc tiếp với hóa chất tẩy rửa. Cho trẻ uống nhiều nước, vệ sinh kỹ vùng mặt, miệng sau mỗi lần ăn hay bú sữa. Không cho trẻ mặc đồ quá chật bằng vải len, sợi tổng hợp vì dễ gây kích ứng da. Cắt ngắn móng tay để tránh trẻ gãi khi ngứa làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Nên đi căng thẳng cho trẻ để hạn chế cào, gãi. Không nên tự ý dùng thuốc, nhất là thuốc bôi có chứa corticosteroids.
Mùa đông, các bệnh về da dễ tái phát.
Mề đay do lạnh
Một số người khi tiếp xúc không khí lạnh (dân gian gọi là ra gió) sẽ bị nổi sẩn, mảng màu đỏ, kích tấc từ vài cm đến lớn như dề cơm cháy, phù nề, ngứa dữ dội, xuất hiện vài giờ rồi biến mất. Sau đó lại nổi những mảng mới ở vị trí cũ hoặc chỗ khác. Những người dễ bị nổi mày đay thường có cơ địa mẫn cảm, thành thử, để phòng bệnh, cần lưu ý: Luôn để ý mặc ấm, hạn chế tối đa tiếp xúc với môi trường lạnh, giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ, tránh ăn thức ăn, uống các loại thuốc đã gây dị ứng, thận trọng khi dùng mỹ phẩm, chọn lọc sử dụng mỹ phẩm hợp, phải đeo khẩu trang và mặc quần áo bảo hộ lao động khi xúc tiếp với môi trường có nhiều hóa chất độc hại...
Ngứa do lạnh
Ngứa ngoài da là một trong những bệnh về da thường gặp vào mùa đông. biểu lộ ngứa có thể từ lâm râm đến dữ dội, nhất là vào ban đêm khi ngủ, đặc biệt trời càng lạnh càng ngứa dữ dội. Nhiều người ngứa không chịu được nên gãi làm trầy xước da, chảy máu, tạo điều kiện cho vi khuẩn thâm nhập gây nhiễm khuẩn.
Ngoài các duyên do gây ngứa do viêm da như: mày đay, vẩy nến, á sừng, mụn nhọt... thì hiện tượng ngứa khi trời lạnh là do chức năng điều tiết của tuyến mồ hôi, tiết bã bị hạn chế nên làm cho da bị khô. thường ngày, da tiết ra những chất hữu cơ như axit organic cùng với mồ hôi. Các axit hữu cơ có tác dụng giữ cho da nhờn, đàn hồi chống lại sự thâm nhập của các loại vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, bụi bẩn... Khi thời tiết khô lạnh, da ít tiết mồ hôi và các axit hữu cơ khiến da bị khô và nứt nẻ sinh ngứa.
Ngứa do thời tiết chỉ điều trị khỏi từng đợt, chẳng thể chữa khỏi vĩnh viễn. Nhưng thường khi thời tiết ấm lên thì hiện tượng ngứa cũng giảm hoặc chấm dứt. Để hạn chế bị ngứa, cần để ý vệ sinh da sạch sẽ. Vào mùa đông, thân thể ít tiết mồ hôi, ít bụi bặm nhưng vẫn cần tắm rửa bộc trực, nhất là cần vệ sinh vùng kín, nách, bẹn... để da sạch, thông thoáng. Khi tắm, chỉ nên dùng nước đủ ấm, không chà xát da mạnh khi tắm. Đặc biệt, những người bị ngứa thường hay ngâm mình trong nước nóng rất lâu để cho bớt ngứa nhưng càng dùng nước nóng lâu càng làm cho da mất hết chất nhờn, mau khô, nứt nẻ, càng ngứa hơn. Khi tắm xong, cần lau khô nước bằng khăn bông mềm, sau đó bôi kem dưỡng ẩm hợp lên da.
Khi bị ngứa dữ dội kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được chỉ định dùng thuốc phù hợp. Không được tự ý sử dụng thuốc hoặc gãi mạnh gây trầy xước, gây nhiễm trùng, viêm da.
Bệnh vẩy nến
Vẩy nến là bệnh về da thường gặp vào mùa đông, cốt tử là các tổn thương da, kèm theo ngứa ngáy khó chịu, tiêu biểu nhất là các dát đỏ có vẩy trắng phủ trên bề mặt, vẩy dày, có nhiều lớp xếp chồng lên nhau rất dễ bong và giống như giọt nến, vì thế có tên gọi là vẩy nến. Vị trí hay gặp là khuỷu tay, đầu gối, rìa tóc, vùng xương cùng, mông. Tuy nhiên, sau một thời gian tiến triển, các thương tổn có thể lan ra toàn thân. Bệnh vẩy nến diễn tiến dằng dai, có thể gây ra biến chứng viêm, biến dạng khớp xương. Do đó, người bệnh cần chú ý duy trì chế độ điều trị, sinh hoạt hợp lý để ngừa tái phát bằng cách giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ, ngay tắm rửa, thay quần áo. Ăn uống đủ chất dinh dưỡng, bổ sung đầy đủ các loại vitamin và khoáng chất cần thiết nhằm tăng cường sức đề kháng. Nên ăn nhiều rau xanh, củ quả tươi, uống đủ nước để da không bị khô ráp, tránh xúc tiếp trực tiếp với hóa chất độc hại. Hạn chế bia, rượu, thuốc lá. Đặc biệt, người bệnh không được tự động bỏ thuốc khi thấy thương tổn đã giảm.
Lời khuyên của bác sĩ
Cách tốt nhất là giữ cho da không bị mất nước, xoành xoạch có độ ẩm hạp. Do đó, vấn đề dùng thuốc làm ẩm da là quan yếu nhất. Ðiều cần lưu ý là nồng độ thuốc sử dụng phải phù hợp với vùng da bị tổn thương. Ðiển hình như khô da ở mặt có thể dùng những loại dầu làm ẩm dành cho trẻ con nhưng trái lại, nếu nứt gót chân, nên sử dụng những thuốc có chứa urê nồng độ cao từ 20% trở lên (có phối hợp với acid lactic càng tốt). Uống vitamin A liều cao cũng có tác dụng tốt trên sự sừng hóa, nhất là những bệnh da có sẵn như chàm tăng sừng nứt nẻ, da vẩy cá. Một số loại thuốc chống ngứa thường không có tác dụng trong những bệnh khô da hoặc da vẩy cá mà chỉ có tác dụng trong trường hợp mề đay do lạnh hoặc có hiện tượng chàm hóa.
Cần lưu ý, không được dùng thuốc không rõ tác dụng, thuốc truyền khẩu, xà phòng không phù hợp. Phải uống nhiều nước, mặc áo, quấn khăn đủ ấm trong mùa lạnh.
BS. Hoàng Văn Minh
