Giải đáp hàng ngày những thắc mắc về sức khỏe của bạn đọc

Mời bạn đọc gửi câu hỏi dự tư vấn trực tuyến cùng chuyên gia. bạn đọc vui lòng ghi đầy đủ thông báo bằng Tiếng Việt (có dấu), không viết tắt. Xin cảm ơn!

Thuốc lá điện tử: “Bệnh dịch” mới đáng báo động

Mấy tuần trước CDC - trọng tâm Kiểm soát - đề phòng Dịch bệnh Mỹ khuyến cáo Cẩn thận với thuốc lá điện tử (vaping) vì ngày càng xuất hiện nhiều hơn các trường hợp viêm phổi, suy hô hấp do thuốc lá điện tử, bây giờ đã lên đến hàng trăm ca, thậm chí có người đã tử vong đặc biệt tăng vọt trong thời kì gần đây.

Nghiêm trọng hơn, Sở Y tế tỉnh thành Milwauke ra khuyến cáo dân chúng nên tức khắc ngưng hút cần sa lỏng và dầu CBD (Cannabidiol) bằng thuốc lá điện tử vì đã có 16 trường hợp phải nhập viện. Ngày 30/8/2019, Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP) cũng đã có khuyến cáo về vấn đề này. Hiện số lượng người mắc bệnh phổi đã lên tới 530 và số người chết đã lên tới 8 nhưng sẽ còn tiếp kiến tăng lên.

Thuốc lá điện tử có từ năm 2003, và càng ngày càng được dùng nhiều hơn, nhất là trong giới trẻ. Ban đầu thuốc lá điện tử ra đời nhằm mục đích giúp những người muốn cai thuốc lá hay giảm thiểu sự độc hại của thuốc lá truyền thống. Trên một số nghiên cứu cho thấy thuốc lá điện tử với dung dịch chứa nicotine thải ra ít chất độc hại so với thuốc lá truyền thống, đơn cử như chất nitrosamines trong thuốc lá nhiều hơn 1.400 - 1.800 lần so với thuốc lá điện. Thế nhưng cái gì có lợi cũng hay kèm theo một nguy cơ khác. đôi khi vẫn có một số trường hợp viêm phổi do thuốc lá điện.

Lipid được tìm thấy trong phổi người hút

Trong các trường hợp viêm phổi hệ trọng đến thuốc lá điện, căn nguyên được tìm thấy là do lipid. Viêm phổi lipid (lipoid pneumonia) là loại viêm phổi khi phế nang phổi có nhiều chất lipid nội sinh hay từ bên ngoài. Bệnh này hay gặp ở người già uống nhiều thuốc nhuận tràng hay thuốc ho cảm có dầu (mineral oil) và vô tình hít sặc vào phổi.

Trong một trường hợp được thưa trên tùng san Y khoa Anh quốc (BMJ), một nữ giới 34 tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp phải nhập viện, hình ảnh CT scan cho thấy có nhiều đốm tròn trong trắng phổi, khi rửa nhu mô phổi để thu thập tế bào xét nghiệm thấy hình ảnh các thực bào chứa đầy mỡ.

Mỡ khi vào trong phổi, thân thể không thể tự thu nhận mà phải nhờ các thực bào “ăn” chúng từ từ. Quá trình này tạo ra phản ứng viêm và làm phù nề, dày thành phế nang, phế quản gây viêm phổi.

Viêm phổi lipid không có thuốc đặc trị, đốn là hỗ trợ người bệnh với oxy, kháng viêm bằng corticoid, rửa phổi, thở máy và đợi người bệnh tự phục hồi, có người phải mang theo bình oxy khắp nơi nhiều tháng liền.

Mọi người hay nghe nói gan nhiễm mỡ làm viêm gan, điều này cũng giống như phổi nhiễm mỡ làm viêm phổi lipid. Cách trị độc nhất vô nhị là lấy mỡ ra khỏi phổi, nhưng giờ vẫn chưa có cách nào hiệu quả.

Và những thứ độc hại khác

Trong khi tầm nã cội nguồn mỡ trong phổi của bệnh nhân, thứ độc nhất có thể được quy nghĩa vụ là thuốc lá điện tử cô đang hút. Trong thuốc lá điện tử có thành phần glycerol, glycerine là chất có vị ngọt được chiết xuất từ dầu thực vật, khi bị đốt cháy, chúng tạo ra những hạt cực nhỏ trong khói thuốc vào trong phổi và lắng đọng ở đó, từ đó gây ra viêm phổi.

Ngoài glycerine, để tạo mùi vị cho thuốc lá điện tử, người ta còn thêm vào các chất tạo mùi vị khác, trong đó tiêu biểu là chất di-acetyl có trong nhiều chất tạo mùi trái cây, dừa, caramel,… Chất này là thủ phạm gây viêm phế quản tắc nghẽn ở hàng ngàn công nhân làm trong xưởng sinh sản popcorn dùng cho lò vi sóng, nhiều tới mức bệnh này có biệt danh là phổi popcorn (popcorn lung).

mặc dầu các nhà sinh sản hay phủ nhận việc có hóa chất độc hại trong thuốc lá điện tử, nhưng trong một nghiên cứu của ĐH Havard (Mỹ), trong 51 mẫu thuốc lá điện tử có chất tạo mùi, 47 mẫu có chứa 1 trong 3 hóa chất độc hại cho phổi là diacetyl, acetoin và 2,3-pentanedion (>75%). Trong đó có tới 39 mẫu có diacetyl, các mùi thường gặp là vanilla, dừa, maple và các mùi khác nữa.

Viêm phổi lipid do thuốc lá điện đã được ghi nhận trong nhiều trường hợp như cô gái 25 tuổi phải đeo bình oxy nhiều tháng và người cha của 3 đứa con ở tiểu bang Utah hôn mê vì suy hô hấp.

Dĩ nhiên không phải ai hút thuốc lá điện tử cũng sẽ mắc bệnh viêm phổi lipid, tùy theo hút nhiều hay ít, chất lượng thuốc, thành phần thuốc. mặc dầu bệnh này khá hiếm, tuy nhiên, gần đây đã càng ngày càng xuất hiện nhiều hơn.

Điều đáng lo ngại là với sự bùng nổ của trào lưu hút thuốc lá điện tử với cần sa dạng lỏng, dầu CBD (là dẫn xuất từ cây cần sa) đã đưa đến sự bùng nổ viêm phổi, suy hô hấp do thuốc lá điện trong thời kì gần đây. Đây là các dung dịch dạng dầu, gần như hoàn toàn không được kiểm soát về chất lượng và thành phần, không ai biết các nhà sản xuất dùng nguyên liệu, chất bảo quản, chất tạo mùi gì.

hồ hết các trường hợp mới đều can dự tới hút cần sa lỏng hay dầu CBD, trong đó một số trường hợp có hình ảnh của viêm phổi lipid. Do sự tăng nhanh đột ngột, các cơ quan y tế đã nhất loạt ra khuyến cáo về nạn dịch mới này. Các trường hợp bệnh xảy ra với nhiều loại thuốc lá khác nhau từ nhiều hãng khác nhau và vẫn còn chưa được hiểu rõ hoàn toàn.

bây chừ một số siêu thị lớn tại Mỹ đã ngưng bán thuốc lá điện tử và tiểu bang Michigan là tiểu bang trước nhất ra luật cấm thuốc lá điện tử có chất tạo mùi. Chưa kể loại thuốc lá mới này còn có nguy cơ bị nổ như một thanh niên ở Mỹ mấy tháng trước bị gãy 7 cái răng và bể xương hàm dưới vì thuốc lá điện tử nổ khi đang hút.

Nếu bạn đang hút thuốc lá điện tử và có triệu chứng ho, đàm kéo dài, đau ngực, khó thở nhất là khi vận động, ho ra máu, sốt nhẹ kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân, hãy ngưng hút tức tốc và đi khám tại cơ sở y tế gần nhất.

Nhớ đem theo thuốc lá điện tử mình đang hút để nhân viên y tế có thể thu thập thông tin về thành phần thuốc và thiết bị bạn đang dùng.

-Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo các sản phẩm thuốc lá đều độc hại với sức khỏe và đến nay ngày một có nhiều bằng chứng cho thấy thuốc lá điện tử gây tai hại đối với sức khỏe cộng đồng rưa rứa thuốc lá điếu thường ngày.

-Thuốc lá điện tử là các thiết bị hoạt động bằng pin, chúng có dạng hình trụ và được làm giống như điếu thuốc lá. Cấu tạo thuốc lá điện tử gồm 4 phần: đầu ngậm trong có chứa bình đựng chất lỏng, tiếp theo là bộ phận làm nóng, pin và đèn LED.

-Thành phần của chất lỏng dùng trong thuốc lá điện tử thường bao gồm: nicotine, nước, propylene glycol, glycerine, hương liệu, một số chất hóa học và các chất kim loại nặng gây tai hại đối với sức khỏe và có khả năng gây ung thư. Khi người dùng hít một hơi, đèn LED sẽ phát sáng giống như điếu thuốc lá đang cháy song song pin sẽ được kích hoạt bộ phun bên trong, làm nóng dung dịch và tạo ra dạng phun sương mà người dùng có thể hít vào và thở ra như hút thuốc lá điếu bình thường. Hàm lượng nicotine sẽ đạt từ 24 - 36mg/ml khí thở.

-WHO cũng khuyến cáo, nhiều nước trên thế giới đã có người chết hoặc mắc các bệnh lý liên hệ đến thuốc lá điện tử. Một số quốc gia đã cấm toàn diện loại hình thuốc lá này.

BS. TRƯƠNG HOÀNG HƯNG

'Cuồng' như dân Mỹ săn hàng giảm giá ngày Black Friday: Vừa đi hóa trị ung thư vẫn quyết xếp hàng chờ mua TV giảm giá

Black Friday, hay còn gọi là ngày "Thứ Sáu đen tối" được ấn định vào thứ Sáu trước hết sau ngày Lễ Tạ Ơn. Mặc dù phải tới tương lai (giờ địa phương) Black Friday mới chính thức diễn ra, nhưng ngay từ bữa nay, đã có rất đông người Mỹ xếp hàng để chờ mua sắm. Với mức giá ưu đãi lên tới 80%, nhiều người dân tại tỉnh thành New York nghe đâu đã ‘bất chấp tất cả’ để mua bằng được các mặt hàng giảm giá, theo ghi nhận của tờ New York Times.

"Tôi là người xếp hàng trước hết", Maria Acosta, 58 tuổi, thét lên khi đang dựa lưng vào cánh cửa của cửa hàng Best Buy gần quảng trường Columbus Circle. "Làm gì có chuyện đấy. Cô là số hai thôi", Ali Ammar, một người mua sắm khác đang đứng gần đấy hét lại.

Vào buổi chiều của ngày Lễ Tạ Ơn, phần nhiều người dân Mỹ đều ở nhà để chuẩn bị nướng gà tây - món ăn chẳng thể thiếu trong bữa tối vào dịp lễ đặc biệt nhất trong năm này. Tuy nhiên với Acosta, cô đã dậy từ sáng sớm để nướng gà tây, dặn dò con mình nom dòm lò nướng trước khi ghé qua một cửa hàng điện tử từ 8h sáng để mua cho được chiếc TV đang được giảm giá.

Mức giá chỉ còn 199 USD cho chiếc TV 58 inch nhãn hiệu Insignia đã khiến Ascota trở thành ‘bất chấp’, ngay cả khi cô đang mang trong mình căn bệnh ung thư buồng trứng. Hàng tuần, cô phải đi hóa trị ít ra một lần.

" Tôi vừa phải hóa trị vào ngày bữa qua. Bác sĩ dặn tôi phải ở nhà để nghỉ ngơi ", Acosta tiết lộ. " Tôi liền đáp Bác sĩ, ‘ngơi nghỉ ư? Không, mai sau tôi sẽ đi shopping ’’, cô vừa cười vừa thở hổn hển. " Tôi biết tôi có thể sẽ chết vì ung thư. Nhưng đằng nào bạn vẫn cứ phải sống nốt cuộc đời này. Tôi muốn một chiếc TV vừa to vừa đẹp hơn ".

Trong khi đó, hàng trăm người đã xếp thành hàng dài phía trước cửa hàng bán buôn JCPenney ở trọng điểm thương mại Queens Center ở khu Elmhurst để chờ giờ mở cửa vào lúc 14h, bất chấp thời tiết có gió giật mạnh.

Theo New York Times, những người mua hàng tại đây được giám sát chém đẹp bởi một sĩ quan cảnh sát và một nhân viên an ninh của cửa hàng.

"Họ phải làm điều này, bởi vài năm trước ở đây từng xảy ra hiện tượng giẫm đạp lên nhau khi mua sắm", một nhân viên an ninh làm việc tại khu trọng điểm thương nghiệp cho biết.

Hầu hết những người xếp hàng ở đây đều bị thu hút bởi chương trình ưu đãi đồng giá 7.99 USD cho rất nhiều sản phẩm được bày bán tại cửa hàng JCPenney. Với mức giá siêu rẻ này, những người mua sắm có thể tậu được một chiếc máy nướng bánh mỳ của thương hiệu Black&Decker, vốn có giá gốc khoảng 70 USD.

"Tôi vừa mua được một chiếc bàn là (bàn ủi) giá 10 USD và một bộ nồi nấu ăn giá 50 USD. Cửa hàng này có những mặt hàng giá quá hời", Nilesh Shah, 46 tuổi, một nhân viên kế toán ở quận Queens, thành phố New York (Mỹ) nao nức kể với phóng viên New York Times.

"Cả nhà đang đợi tôi về để sửa soạn bữa sớm trưa Lễ Tạ Ơn vào lúc 4 giờ 30 chiều", Patricia Hurtado – một cư dân sinh sống ở Queens cho biết khi đang đứng đợi siêu thị Macy mở cửa lúc 15h. Theo san sẻ của Patricia Hurtado, cô dự kiến mua một đôi bông tai đính kim cương được giảm giá tới 70% xuống chỉ còn 50 USD. Với mức giá giảm sâu như vậy, Hurtado sẵn sàng ‘bỏ qua’ bữa tối vào ngày Lễ Tạ Ơn - vốn thường được xem là bữa tối thịnh soạn nhất trong năm của người phương Tây.

"Tôi biết là rất khó có thể mua được, do có quá nhiều người đang xếp hàng ở đây cũng có ý định như tôi. Tuy nhiên mức giá này quá hời để bỏ qua, chưa kể đến ngày mai lượng người mua sắm còn đông hơn cả hôm nay", Hurtado cho biết.

Tham khảo New York Times